İsmail Cem

İsmail Cem 1969 yılında gazeteci olarak Doğu’ya gider. Sebep, 18 Ağustos 1969 tarihli bakanlar kurulu kararnamesi ile başlatılan komando harekatı. Yedi Doğu ilini kapsayan “toplu köy aramaları” yapılmış, amaç asayişi sağlamak. 

Kitabın* girişi bir köylünün ağzından şöyle başlıyor :

“ Güneş daha doğmamıştı. Büyük bir gürültüyle uyandım. Evden dışarı bakarken iki komando askeri yakama yapışıp beni köyün ortasına fırlattı. Öteki evlerden de insanlar çıkarıldı. Hepimiz bir küme olduk. Sonra kadınları başka bir kümede topladılar. Bizi sıra dayağına çekiyorlardı. Getirin gizlediğiniz silahları, diyorlardı. Barzani’nin köpekleri, diyorlardı. Hepimizi çırılçıplak etmişler, vur Allah vuruyorlardı.”

İsmail Cem, daha o zaman (Yıl 1969) bu politikanın ülkenin başına açacağı belayı görmüş ve “Türkiye devletinin yanlış ve ırkçı siyaseti Kürtçülüğe çanak tuttuğunu, Doğu’ya uygulanan faşist baskının milliyetçiliğe imkan tanıyacağını” yazıyor.

Beş ay süren komando harekatını anlatan bir muhtarın “Bizi döverlerken, bir yandan da, Kürtoğlu Kürt, defol Barzani’nin yanına git” dediğini naklediyor. 

Bir süre sonra o köylüler komando birliğinin akaryakıt deposunu kundaklayıp havaya uçurmuş, bölgedeki ağanın motopomp tesislerini tahrip etmişler. 

Cem, bir de şu tahlili yapıyor: Cumhuriyet hükümetleri, Doğu’nun büyük toprak ağalarına bir çeşit imtiyaz tanımıştır. Onların sömürüsüne, devlet içinde devlet yaratmalarına karışmamıştır. Böylece, ağaların, bölgedeki etnik özellikleri merkezi idareye karşı, kullanmamalarını sağlamıştır.

Cem, tüm illeri geziyor ve Milliyet gazetesinde yazı dizisi olarak yayınlıyor.
50 yıl önce 50 yıl sonrasını görebilen ender bir insan İsmail Cem. 

* İsmail Cem, Türkiye Üzerine, 1970, Cem Yayınevi, İstanbul