KUR KORUMALI MEVDUAT KAYDEN OLUŞUYOR

Finans kesiminin, olmayanı üreten bir yapı taşıdığı ekonomik olarak ispat edilmiştir. Mevcudu, katlayarak paraya dönüştürür.  Sistem MEVDUAT-BANKA-KREDİ  youluyla kayden para üretir.  (Merak edenler, Analitik Genel Ekonomi adlı kitabıma bir göz atsınlar)

Bankaların kayden (realitede olmayan) para yaratma işlemini önlemek amacıyla merkez bankaları, mevduatın belli bir oranını karşılık hesaplarında tutar. Bankalar, kendilerine yatan mevduatın yüzde 25 lik kısmını merkez bankasına yatırıyor. Bu oran, Kur Korumalı  Mevduat için yeterli değil. Kur korumalı mevduata yatan paralar, kaydi mevduata dönüşüyor. Mevduat para sayılır. Merkez bankası para basmıyor olsa dahi, sistem para üretiyor.  

Sistem şöyle işliyor.

Geçen yıl Aralık ayından beri Hükümet  Kur Korumalı Mevduat uygulaması yapıyor. Bu hesaplara yatan paraya, bankalar yüzde 16 civarında faiz ödüyor. Kur artar ise farkı Hazine karşılıyor.  Ödemeler 3 er aylık yapılıyor. İkinci 6 aylık ödemeler yapıldı. Paraya para ödendiği için, ekonomik anlamda bu ödemeler faizdir.  

Ortalama aylık faiz yüzde  6 ları aşıyor. Aylık banka kur korumalı mevduata  Yüzde 1,3 faiz ödüyor. Kur korumalı mevduat sahibine son 6 ayda, aylık bazda yüzde 7 den fazla ödeme yapıldı. Yıllık bazda faiz yüzde 84 leri buluyor.

Bankaya ödediği faiz ile getiri arsındaki fark açıldığı zaman, kaydi para üretme düzeni devreye giriyor. Yıllık yüzde 84 getiri sağlayan bir hesap, kaydi mevduat üretir. Zira, mevduatın bankalara maliyeti, yıllık bazda yüzde 16. Mevduatın yüzde 25 lik kısmını merkez bankasına yatırdığı için, yıllık bazda  mevduatın maliyeti 1/4 oranında artar ve  yüzde 20 leri bulur. Bankaya yüzde 20 ye mal olna parayı, banka, daha yüksek faiz ile krediye dönüştürüyor.  Yüzde 84 lere ulaşıncaya kadar, bankadan kredi alan şahıs, aldığı  krediyi bankadaki aylık yüzde 7 getiren hesaba tekrar yatırabilir. Yatırdığı taktirde, olmayan mevduata devlet kur korumalı hesap uygulaması yapıyor.

Nitekim, kur korumalı mevduat hızla artıyor. BDDK, kimlerin bu yöntem ile para kazandığını kolaylıkla saptayabilir.

Finans kesiminde olmayan paradan para kazanmanın karşılığını hazine ödüyor. Bu sonuç, devletin enflasyon yoluyla geniş halk kesimlerinden topladığı paranın, belli bir kesime aktarılması gibi adaletsiz sonuç yaratıyor.

Son Merkez Bankası toplantısında, politika faizinin sabit tutulması, hiç iyi olmadı.  Yüzde 14 faiz ile, kaydi para üreten sistemi kontrol etmek mümkün değil.  Kur korumalı mevduat için daha yüksek karşılık oranı uygulamak şart. Aksi taktirde,  kaydi işlem  hızlanacak, buna bağlı olarak enflasyon da hızlanacaktır. 

Ekonomik akıl, merkez bankası politika faizini, hazine bonosu faizi seviyesine çıkarılmasını öneriyor.  

Şinasi Kara